Çip teknolojisinde ABD-Çin kapışması

BERLİN/WASHINGTON (AA) - BAHATTİN GÖNÜLTAŞ/ DİLARA GÜÇLÜ - Yarı iletken ekipmanlar, global ticaretin "yeni petrolü" olarak değerlendirilirken ...

 Çip teknolojisinde ABD-Çin kapışması

13.06.2020 - 9:16

cobanweb.com Güncelleme : 13.06.2020 - 9:16
3 views

BERLİN/WASHINGTON (AA) – BAHATTİN GÖNÜLTAŞ/ DİLARA GÜÇLÜ – Yarı iletken ekipmanlar, global ticaretin “yeni petrolü” olarak değerlendirilirken, Çin ve ABD arasındaki ticaret ihtilaflarının da merkezinde taraf alıyor.

ABD Yöneticisi Donald Trump, Çin'e karşı memleketinin çip teknolojisindeki güçlü konumunu kullanırken, Çin'in stratejik açıdan kıymetli bu yerde ABD’ye bağımlı olduğunu çok iyi biliyor.

Çip teknolojisinde konumunu daha da güçlendirmeye çalışan ABD, çip sanayisine 22,8 milyar dolar yardım yapmaya hazırlanıyor. ABD'de iki partinin üyelerinin de üzerinde anlaştığı laf konusu yardıma ait yasa tasarısı, 11 Haziran'da Kongre'ye sunuldu.

– Çip fabrikası kurmanın maliyeti 10 milyar doların üzerinde

Çin ile teknoloji meydanında stratejik savaşın yaşandığı bir devirde, ABD'deki çip fabrikalarının sayısını artırmayı amaçlayan tasarı dikkati çekti.

Bir çip fabrikası kurmanın maliyeti 10 milyar doları aşarken, maliyetin büyük bir kısmını ise pahalı ve son teknoloji olan üretim ekipmanları oluşturuyor.

ABD Kongresi'ne sunulan yasa teklifi yarı iletken ekipmanlar üreten fabrikalar için gelir vergisinin yüzde 40'ının iadesini, devlet teşvikleriyle uyumluluğunu sağlamak için 10 milyar dolar birleşik fon yardımını ve 12 milyar dolar pahasında araştırma-geliştirme fonlamasını kapsıyor.

– Çipler devletler arası yarışma ögesine dönüştü

Bugün yerkürede neredeyse hiçbir son teknoloji eseri bu küçük bileşenler olmadan çalışmıyor. Bu nedenle sıhhat için giyilebilir elektronikten, uçaklarda, konut eserlerinde, araç içi elektronik sistemlere kadar teknolojinin her sahasında büyük ehemmiyete sahip olan çipler, memleketler arasındaki yarışma ögelerinden biri haline dönüşüyor.

ABD ve Çin arasındaki bağlar yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını çerçevesinde tekrar şekillenirken, Trump'ın, Çinli şirketlerin son teknoloji çiplere erişmesini önlemek için her türlü çabayı göstermesi dikkati çekiyor.

Bu kapsamda, Trump'ın son hamlesi Çin'in en büyük teknoloji şirketleri arasında taraf alan Huawei'nin Amerikalı firmaların teknolojilerini kullanmasını yasaklamak oldu. Trump'ın bu kararları almasında ana neden “ulusal güvenlik riski” olarak belirtildi.

Çipler olmadan Çin'in Teknoloji ihracatına devam etmesinin güç olduğunu bilen ABD Lideri Trump, bu hususta Çin'e basınç yapmaya devam ediyor.

– Çin teknolojisinde ABD hakimiyeti

Bugün çip teknolojisinde ABD'de üretilen makineler olmadan neredeyse üretim yapmanın çok sıkıntı olduğu belirtiliyor. Çin ise ABD hükümetinin maksadının teknoloji şirketlerinin büyümesini yavaşlatmak olduğundan şüpheleniyor.

Çin yerkürenin en büyük yarı iletken piyasasını elinde bulundurmasına karşın, memleketteki yarı iletken fabrikalar global gelirlerin 5'te 1'inden daha azını oluşturuyor.

Çin talebi karşılamak için bileşenleri büyük ölçekte ithal etmek zorunda kalıyor. Yabancı çip alımı olmaması halinde Çin'deki fabrikaların üretim bantlarının boş kalacağı belirtiliyor.

Devlette üretilen çipler, çoğunlukla yabancıların sahibi olduğu fabrikalardan geliyor. Çinli çip şirketleri, tüm global çip gelirlerinin yalnızca yüzde 4'ünü elde ediyor. Bu gelirin yüzde 5'ini Tayvanlı şirketler, yüzde 24'ünü Güney Koreli şirketler kazanıyor. ABD'li üreticiler ise yerküre pazarının yarısına hakim bulunuyor.

– Çin çip sanayisini güçlendiriyor

Çin çip dizaynında ilerlemesine karşın, Çinli şirketler üretim açısından münhasıran ABD ve Güney Koreli şirketlerle yarışmada zorlanıyor. Huawei'nin bir yan kuruluşu olan HiSilicon, çip dizaynında birinci on şirket arasında bölge alıyor.

ABD'li siyasetçiler, yerküre çapında çip üreticilerinin Çinli teknoloji devi Huawei ve bağlı iştiraklerine çip tedarik etmesini zorlaştırırken, Çin de yabancı memleketlere, münhasıran ABD'ye, bağımlı kalmamak için kendi çip sanayisini güçlendiriyor.

– Pekin idaresinden şirketlere 50 milyar avroluk destek

Bu kapsamda Pekin idaresi, ABD'nin tehdit olarak gördüğü “Made In China 2025” (MIC 2025) planını 2015'te açıklamıştı. Çin, teknoloji ve üretimde dönüşüm fırsatı olarak gördüğü “MIC2025” ile yaklaşık 10 teknoloji yüklü stratejik kolda öncü rol oynamayı planlıyor.

Çip teknolojisinde dışa bağımlılığı azaltmak isteyen Çin'de ise iki ulusal varlık fonu, en son olarak memleketin önder çip üreticisi SMIC'a, Şanghay'daki fabrikasında üretimi artırmak maksadıyla yekun 2,25 milyar dolar finansman sağladı. Fabrikanın gelecekte üretimini 3'e katlaması bekleniyor.

Planın açıklamasından bugüne kadar, Çinli şirketlerin en az 50 milyar avroluk devlet yardımı aldığı, ama bu yüksek yardıma karşın şirketlerin muvaffakiyetinin mütevazi kaldığı söz ediliyor.

Birçok eksper, Çin'in yakın gelecekte çip sanayisinde ABD'li şirketlere yetişmesinin çetin olduğunu belirtiyor. Bu noktada, ABD’nin yasağının çip üretmek için gelişmiş makineleri edinmeyi zorlaştıracağına işaret ediliyor.

Makine üretiminde ABD’li Applied Materials en kıymetli oyuncu olurken, Hollanda, Japonya ve Almanya'dan şirketlerde bulunuyor.

Çip üretiminin son radde karmaşık olduğu belirtilirken ve üreticilerin önceliği malumatlarını korumak oluyor. Katma kıymeti en yüksek fabrikaların tamamını şirketler Çin dışında kurmayı seçiyor. Başkaca, sanayideki birçok üretim süreci patentli kalıyor ve bu da Çin için yüksek bir mahzur oluşum ediyor.

Mütehassıslar, ABD'nin Çinli şirketlerin Amerikan şirketlerinden çip satın almasını engelleyerek kendi baskın konumunu tehlikeye attığı konusunda uyarıyor.
Örneğin, Huawei, yerküre çapında yarı iletken pazarında üçüncü büyük alıcısı konumunda bulunuyor.

– Ticaret savaşının bir gayrı boyutu da nadir madenler

Çin ile ABD ticaretinde bir öbür stratejik değere sahip kalem olarak nadir madenler öne çıkıyor. Yerküredeki değerli teknolojilerde kullanılan ve yenilenemeyen kaynaklar olarak tanımlanan nadir madenlerin yüzde 80'ini üreten Çin, ABD'nin nadir madenler ithalatının da yüzde 80'inin karşılıyor.

Laf konusu madenler, sivil endüstriden askeri endüstriye cep telefonları, elektrikli araç motorları, uydular ve savaş uçağı motorlarında kullanılmasıyla “endüstriyel katalizör” olarak tabir ediliyor. Bu yanıyla nadir madenler küçük lakin stratejik ögeler olarak görülüyor.

YORUMLAR
Bir Yorum Yapın